„Џанк Фолдер“ (Junk Folder) – Филм за фабрикуваните содржини кои немаат крај
Новости

„Џанк Фолдер“ (Junk Folder) – Филм за фабрикуваните содржини кои немаат крај

„Џанк Фолдер“ (Junk Folder) e документарен филм на режисерот Ален Шимиќ, во продукција на Медиацентар (Сараево), кој го обработува прашањето за тоа колку дезинформациите му штетат на професионалното новинарство, како професионалните истражувачки новинари и проверувачи на факти се борат со дезинформациите, како изгледаат лажните вести и кој стои позади нив. Дезинформациите се без граници, а темата на „Џанк Фолдер“ (Junk Folder) – ширење дезинформации на Западен Балкан – го покажува токму тоа, но исто така покажува колку недоволната медиумска писменост е причина за ширењето дезинформации и за неможноста да се препознаат фабрикувани содржини. Документарниот филм е продуциран во рамките на регионалната програма „ОТПОР: Акција на граѓанското општество за реафирмирање на слободата на медиумите и спречување на дезинформации и пропаганда за ширење на омраза во земјите од Западен Балкан и во Турција“, имплементирана со финансиска поддршка од Европската Унија, од страна на партнерските организации СЕЕНПМ, Албанскиот медиумски институт, Медиацентар Сараево, Косово 2.0, Институтот за медиуми на Црна Гора, Македонскиот институт за медиуми, Новосадската новинарска школа, Мировниот институт и Бианет.  

Се чита за 0 мин.
Како нешто станува вест е онолку важно колку и како таа вест се презентира
Активизам

Како нешто станува вест е онолку важно колку и како таа вест се презентира

Постојат медиуми што наведуваат извори и линкови со кои ги поткрепуваат своите истражувања и ѝ овозможуваат на публиката да има увид во процесот на создавањето на приказната, преку кој таа би можела да разјасни некои од несаканите ефекти од секогаш присутните предрасуди. А постојат и такви на кои им се верува „на слепо“, оние што процесот на создавање го чуваат за себе, а веста, најчесто, знае да остане непотврден факт. Познато е дека за вестите е најважно да се точни и вистинити, но денес станува еднакво важно публиката да види како тие се прават, од каде доаѓаат информациите и како функционираат. „Транспарентноста не е исто што и објективноста, еднакво како што објективноста не е исто што и професионалноста“, вели Катaрина Синадиновска од Советот за етика во медиумите на Македонија. Според неа, клучно е информацијата да биде професионално обработена и така и пласирана, а правото на став на медиумот е неприкосновено. Што значи тоа? Тоа значи информацијата да биде силно истражена пред да биде прогласена за факт, а доколку станува збор за мислење или став, во согласност со уредувачката политика на медиумот, тоа треба да биде јасно назначено. Ова е многу важно за транспарентноста за да не се мешаат мислењата со фактите и за да знае јасно читателот или гледачот за каков новинарски жанр станува збор, дали е вест или коментар - вели таа. Во однос на транспарентноста, Синадиновска вели дека за самиот процес на подготовка на вести таа е еднакво важна и дека секогаш помага кога медиумите се отвораат за граѓаните и наоѓаат начини да ги пуштат да „ѕирнат“ во редакциите.  На тој начин одблиску ќе видат како изгледа еден процес на подготовка на вести или пишување текст, низ какви професионални филтри поминува информацијата во рамките на една редакција и ќе сфатат дека кога станува збор за професионално новинарство, тоа никако не значи дека некој може да седне и да си напише што ќе му падне на памет, туку дека тоа е сериозен процес што бара неопходни професионални квалификации - вели Синадиновска. Од Здружението на новинарите на Македонија велат дека транспарентноста не само што ја претставува објективноста, туку и ја потенцира етичноста и професионалноста во новинарството. Сметам дека мора да се најде ефективен начин за подобра комуникација и транспарентност во односот и работењето внатре во редакциите помеѓу колегите новинари како и помеѓу новинарите и медиумските работници од една страна и институциите од друга страна. Секоја половична информација што нема доза објективност во себе остава простор јавноста да се сомнева во веродостојноста на информациите, а со тоа да се доведе во прашање и професионалниот пристап при работата на новинарите - вели Милан Спировски од ЗНМ. Според него, важно за читателите, слушателите и за гледачите, е да видат како се прават вестите и од каде доаѓаат информациите, но, дополнува тој, „уште поважен е квалитетот и вистинитоста на вестите и информациите, секако и дали во процесот на продуцирање на вестите се почитуваат минимум новинарските етички стандарди“. Транспарентноста е приказ на одреден процес Она во кое порано верувавме затоа што сметаме дека авторот е објективен, сега веруваме затоа што преку пишувањето можеме да ги видиме изворите и вредностите што го довеле до тој став. Јасноста, односно примерите во контекстот и откривањето на податоците, односно листата на извори, можат да им овозможат на читателите независно да ги проверат податоците што се наведуваат во приказната. Транспарентноста во новинарството, според Синадиновска, се содржи во тоа новинарите да бидат јасни и прецизни во изнесувањето на своите ставови и одговорно да известуваат, да бидат колку може повеќе интерактивни, односно да ги вклучат публиката и читателите во својата работа, да им дадат простор за коментари и фидбек, да најдат начин за остварување комуникација со нив, и, се разбира, „јасно и отворено да ги имаат наведено своите финансиери и своето сопствеништво“.  Спировски вели дека транспарентноста во новинарството е тесно поврзана со објективноста и кредибилитетот на новинарот или медиумот каде што тој работи. Од исклучителна важност за публиката, но и за лицата што работат во одреден медиум е да се изгради тој авторитет и кредибилитет преку транспарентност во процесот и во работата. Транспарентноста претставува приказ на одреден процес и начин како го правите тоа и да се објави што навистина ве поттикнало како човек, како професионалец и како организација (медиум) токму така да направите одредена работа. Тука спаѓаат неколку компоненти, најнапред за да се постигне кредибилитетот на еден одреден медиум, како и авторитетот на медиумот кон публиката како и луѓето што работат во тој медиум, не само што се објективни и транспарентни, публиката има увид како и колку се доследни во тоа и колку се залагаат за креирање добри приказни што јавноста треба да ги види - образложува тој. Од СЕММ велат дека имаме секакви примери за (не)транспарентни медиуми. Од максимално нетранспарентно до целосно посветени на зачувување на овие професионални начела и негување еден отворен и отчетен однос со публиката и со јавноста - вели Синадиновска. Спировски, пак, посочи на неколку активности што ги спроведува ЗНМ заедно со СЕММ, а кои, според него, се во насока за зголемување на професионалноста преку транспарентен начин да се регулира онлајн просторот во земјава. ЗНМ во соработка со Советот за етика во медиумите на Македонија (СЕММ) креира Регистар на професионални онлајн медиуми во земјава каде што за да се стане член, потребно е да се исполнат неколку услови транспарентно сопствеништво, објавен импресум, почитување на стандардите на Кодексот на новинарите, Повелбата за етичко известување за избори и Статутот на СЕММ, објавените текстови да се потпишани од автор, а доколку се преземени од други медиуми тоа да биде наведено, во согласност со Законот за заштита на авторски права - појаснува тој. Откривањето на начинот на кој се собираат информациите и се известува за нив, предуслов за транспарентност Според експертите, организација што обезбедува ресурси за проверка на факти и линкови до истражувањето што го поткрепуваат известувањето се смета за транспарентна организација. Синадиновска вели дека СЕММ постојано работи со членките во изнаоѓање најдобри решенија и практики за зголемена медиумска транспарентност и, како што вели, самите тие како организација организираат отворени седници на Комисијата за жалби каде што секој граѓанин, колега, заинтересиран поединец може да ја следи седницата и да има увид како СЕММ, всушност, работи. Во врска со прашањето кои стандарди во медиумска индустрија би придонеле кон откривањето на начинот на кој се собираат информациите и се известува за нив, таа вели дека тоа е оставено на самите компании и е нивно индивидуално право. Тоа во најголем дел зависи од нивната креативност и начинот на кој ја доживуваат сопствената новинарска мисија освен кога станува збор за делот за транспарентно финансирање што го опфаќа и легислативата и самиот СЕММ преку критериумите за членство - вели Синадиновска. Според Спировски, ЗНМ секогаш се залага и апелира да се почитува етичкиот кодекс на новинарите односно да се запазат професионалните стандарди. Во точката 11 од Препораката CM/Rec(2018)1[1] од Комитетот на министри до земјите членки за плурализам во медиумите и транспарентност на медиумската сопственост (усвоена од Комитетот на министри на 7 март 2018 година, на 1309-тата средба на замениците министри) се вели дека усвојувањето регулатива за медиумска сопственост и нејзино ефективно спроведување може да играат важна улога во поглед на медиумскиот плурализам. Таквото законодавство може да ја зголеми транспарентноста на медиумската сопственост; може да ги реши прашањата какви што се меѓумедиумска сопственост, директна и индиректна медиумска сопственост и ефективна контрола и влијание врз медиумите. Може да придонесе и за обезбедување ефективна и јасна поделба помеѓу спроведувањето политичка власт или влијание и контролата над медиумите или одлучувањето во однос на медиумските содржини. Транспарентноста на медиумската сопственост, организацијата и финансирањето, помагаат да се зголеми одговорноста на медиумите - образложува тој. Неопходно е медиумите да развијат доброволни стандарди во индустријата за да го откријат начинот на кој ги прибираат информациите и известуваат за нив. Ова ќе придонесе кон градење на кредибилитетот и авторитетот на медиумот и на луѓето што работат во него, бидејќи не само што се објективни и транспарентни, туку публиката има увид во тоа како и колку се објективни и транспарентни и колку се залагаат за креирање добри приказни што јавноста треба да ги види. Автор: Ангела Рајчевска Текстот е подготвен во рамки на проектот „Fostering Improved Media Standards”, што го координира Мрежата за професионализација на медиумите во Југоисточна Европа (СЕЕНПМ), чија што членка е МИМ. Проектот е поддржан од „National Endowment for Democracy“ (НЕД).  

Се чита за 5 мин.
Колку е можна приватноста во ерата на онлајн медиумите?
Едукација

Колку е можна приватноста во ерата на онлајн медиумите?

Британскиот крал Чарлс Трети во текот на својата тура и посета на Северна Ирска, по починувањето на британската кралицата Елизабета Втора, се потпиша во книгата на посетители во замокот Хилсборо до Белфаст. При чинот на потпишување, се случи мала незгода во која пенкалото што го користеше се расипа, на што кралот промрмори неколку зборови на негодување. Оваа случка речиси инстантно стана вест на денот во светските медиуми и вирално видео на социјалните мрежи предизвикувајќи многубројни реакции, коментари и шеги.  Неколку денови претходно кралот Чарлс Трети, исто така, се најде среде вирално видео и помалку бизарна сцена во која негодува до вработените на протоколот да поместат кутија со пенкала од масата што му пречеше да потпише документи при неговото устоличување.  Покрај критиките и шегите во медиумите и на социјалните мрежи, секако, имаше и пораки за разбирање и сочувствителност со Чарлс Трети, кој во набиена агенда на патувања и посети, непосредно по загубата на својата мајка, кралицата Елизабета Втора, беше изложен на голем напор и стрес. Сепак, главниот фокус и внимание останаа на забавувачкиот и сеирџиски аспект на овие видеа. Можноста вакви невообичаени случки да го привлекуваат нашето внимание, за жал, беше максимално експлоатирана од медиумите, но и од корисниците на социјалните мрежи. На тој начин значително се менува јавната перцепција за важни настани, но и се отежнува одржувањето на интегритетот на одредени јавни личности или институции. „Не е важна вистината, важна е перцепцијата“, извикува и кралот Висерис Таргериен од популарната серија „Куќата на змејот“ доловувајќи ни клучен аспект за тоа како се оформува консензуалната реалност, т.е. она во што сите се согласуваме дека е реално. Слични неугодни случки, сцени и скандали, како оние на Чарлс Трети, секако, имало и порано, со различни високи достоинственици и јавни личности во редум земји и различни меридијани. Многубројни се, на пример, сведоштвата за непримерното однесување на Винстон Черчил кон своите вработени, но за нив јавноста почна повеќе да дознава десетици години по неговата смрт, преку мемоари или играни филмови. Пред тоа овие сведоштва циркулирале во потесни кругови во форма на гласини и озборувачки коментари.  Денес во ерата на онлајн медиумите околностите се значително изменети. Овие две случки, како и многубројни слични содржини што ги следиме преку медиумитe, создаваат чувство на постојан надзор и набљудување овозможени од новите технологии. Секој од нас ненадејно и одеднаш може да стане дел од некое вирално видео, статус, твит, стори или тикток парче. Сеприсутноста на дигиталните медиуми и можноста без каква било наша согласност или контрола да бидеме втурнати во вителот на виралните содржини, кај повеќето од нас создава нов вид непријатност, а честo и стрес или анксиозност.  Фото: freepik.com Нашата изложеност на новите технологии и нејзината вклученост во најприватните и најинтимните катчиња од нашите животи ја потиснува и ја редуцира приватноста, која е под наша лична контрола. Користејќи ги предностите и погодностите на дигиталните уреди, постапно се вплеткуваме во систем на т.н. „споделена приватност“, во која други лица, организации, компании, онлајн сервиси, а често и државата, имаат директен или автоматски пристап до нашите приватни информации. И нашата приватност е значително вмрежена. На пример, ако пребарувате на интернет одреден лек или терапија, платформата што ви овозможува пребарување веќе има податок за некој ваш личен или семеен здравствен проблем што веројатно не би сакале да го споделувате јавно. Масовното користење на дигиталните онлајн уреди, креира нови форми на социјалност и општественa разoткриеност што помалку наликува на сцените од филмот на Ларс фон Триер, „Догвил, место со куќи без ѕидови“, каде што сѐ е видливо за сите негови жители. Ваквото разбивање на „ѕидовите на приватноста“ низ кое минуваме, нѐ принудува да се приспособуваме на нови услови во кои приватноста не само што е сузбиена, туку е и вклучена во редица платформи за отворена масовна комуникација. Исто така, таа е сѐ повеќе интегрирана во растечки онлајн бизнис модели, како што е сервисот Only fans, каде што преку претплата можете да следите приватни и лични објави на популарните корисници на оваа платформа. Новите онлајн платформи и нивните алгоритми постојано нѐ поттикнуваат парчиња од својата приватност да ги „ослободиме“ од рамките на приватноста и да влеземе во игра и натпревар на споредување со другите, чиј дом е подобро уреден, чие дете е посимпатично или чии делови од телото се попожелни. Клое Кардашијан објави снимка од ќерка ѝ во приватен авион, сите ја критикуваат (ФОТО) Нормализацијата на овој нов концепт на споделена и монетизирана приватност, често нѐ збунува и го отежнува оформувањето на приватноста и интимноста во секојдневието. Во ерата на традиционалните медиуми, телевизијата и печатот, поместувањето на границите на приватноста важеше само како исклучок за јавните личности со висок степен на овластувања и одговорност. Ова правило има своја оправданост, затоа што јавни личности што носат одлуки, а кои се одразуваат врз животите и кариерите на стотици илјадници граѓани, мораат да жртвуваат дел од својата приватност. За јавноста е важно да се увери дека тие и во приватниот живот не поминуваат одредени морални и професионални норми, кои за другите граѓани немаат таков ризик негативно да се одразуваат врз другите. Ако некој ресорен министер или директор на јавно претпријатие, на пример, е алкохоличар, јавноста треба да знае за тоа и тоа не може да се прикрие под изговор на приватноста на овие јавни личности. Тие се користат да се утврдува и да се обновува довербата кон носителите на јавните функции. Денес, овој формат на ѕиркање во дел од приватноста на јавните личности, целосно е таблоидизиран и банализиран. Наместо да даде своевиден увид во приватноста кој има важност и релевантност, медиумите најчесто го користат за поттикнување воајеризам, сеирџиство и друг вид емотивни реакции. Децата на Ѓоковиќ не дуваат свеќички за роденден Се ожени таткото на Aлександра Пријовиќ, еве како изгледа нејзината маќеа: Ќе останете без здив кога ќе ја видите Марјана се соблече во купаќи, Агнеса ѝ го коментираше изгледот На социјалните мрежи, особено кај помладите корисници, можете да сретнете објави што се мошне приватни и интимни, и во кои тие споделуваат сопствени сведоштва, прашања и дилеми, бараат совети, објавуваат исповеди и слично. Под превезот на анонимноста ваквите приватни содржини што се објавуваат онлајн функционираат како еден вид онлајн исповедување, кое му олеснува на корисникот и на неговата психичка состојба. На мрежата на Reddit на пример, можете да најдете илјадници нишки во кои корисници бараат совети од другите корисници дали да ја раскинат врската со својот партнер. Но, проблемот настанува кога ваквите „исповеди“ немаат позитивен комуникациски фидбек или ефект, а често објавувачите можат да станат и предмет на подбивање, исмевање или омаловажување. На овој начин наместо да ја помогнат нашата приватна и интимна комуникација, новите технологии всушност ги усложнуваат и ги отежнуваат. Објавувањето приватни содржини онлајн во многу случаи всушност е симптом на проблеми со нивното функционирање во нашите реални животи надвор од социјалните мрежи и интернетот. Некој што има доверливи пријатели полесно ќе се одлучи на совет од нив, отколку да бара интимен совет на Твитер, на пример. Исто така, чести се и примерите на злоупотреба на приватноста така што наши познајници или контакти недозволено и злонамерно ги објавуваат на интернет. Ваквото штетно користење на новите технологии, влијае негативно врз нашата социјализација, со тоа што го нормализира не само уценувањето и психичкото малтретирање на другите, туку и го отежнува или го усложнува формирањето цврсти и стабилни лични врски и односи со другите. Довербата во другите потешко се развива, а може инстантно да се загуби, макар и по мало недоразбирање. Во документарниот филм „15 минути срам“, каде што насловот е иронична алузија на познатиот цитат за тоа дека денес сите имаме можност за 15 минути слава на Енди Ворхол, документирани се неколку сериозни случаи на  злоупотреба на приватни онлајн содржини и прикажано до каде може да оди понижувањето на другите и нивно јавно посрамотување со помош на интернетот. Во овој документарец се пренесуваат сознанија од експерименти во кои се потврдува дека хормонот за задоволство, допаминот, кој се лачи при посрамотувањето на другите, има посилен ефект од допаминот што се лачи при наше лично уживање. За жал и во Македонија многубројни се примерите на вакви злоупотреби со различни мотиви, од одмазда, до изнудување пари и услуги. Кавадарчанец уценувал со приватни секс снимки Може да се заклучи дека особеноста на новите технологии да креираат и да дистрибуираат речиси неограничени количества информации, длабински ги менува и комуникацијата, како и социјалните врски и правилата за нивно оформување и функционирање. Во епицентарот на овие длабински промени особено се засегнати концептите на приватноста, блискоста и интимноста. Старите правила за демаркација на јавното од приватното сѐ помалку важат, а промените што сѐ денес е лично, јавно или приватно постојано се менува и флуктуира. Честиот неред и нестабилност во функционирањето на социјалните врски предизвикан од новите технологии, предизвикува засилена фрагментација на општеството на сите негови нивоа. Фрагментацијата, пак, води кон отежнување на оформувањето многу важни консензуси во општеството, нешто што претходно ни било наложувано и пренесувано, без многу дискусија, од државниот систем, образованието или од семејството. Денес сѐ е отворено на преиспитување, сѐ е под лупа на личниот избор, технологијата ни ветува врвна слобода. Но, проблемот е кога истата таа технологија не може да ни помогне од тој индивидуализациски ресет повторно да се поврземе во силни и стабилни врски со другите и да креираме кохезивни и хумани заедници.  Создавањето на базичните консензуси во едно општество има суштествено значење. Ако тоа не функционира задоволително, тогаш општеството не само што се фрагментира, туку и длабински се дестабилизира и подрива. Излезот од овие предизвици секако не е ниту во технофобијата, т.е. отфрлање на новите технологии, ниту, пак, во некоја нова теорија на заговор. Како што не можеме да се откажеме од авионите и автомобилите и покрај вклучениот ризик на нивното користење, така веројатно нема да можеме да се откажеме ниту од паметните телефони, таблети или социјалните мрежи. Одговорите се единствено можни со континуирано приспособување кон новата реалност на наша силна интегрираност и поврзаност со технологијата, односно преку едукација и самоедукација, отворен општествен дијалог и соработка на различни нивоа низ кои ќе се наоѓаат решенија за овие проблеми, но и преку етичкото користење на новите технологии ослободено од тенденциите за манипулација и контрола на корисниците.   Автор: Сеад Џигал Текстот е подготвен во рамки на проектот „Fostering Improved Media Standards”, што го координира Мрежата за професионализација на медиумите во Југоисточна Европа (СЕЕНПМ), чија што членка е МИМ. Проектот е поддржан од „National Endowment for Democracy“ (НЕД).  

Се чита за 6 мин.
Мимовите и дигиталната култура
Едукација

Мимовите и дигиталната култура

Мимови (memes, aнгл.) или „мемиња“ (разг.) се популарни содржини што се споделуваат на интернет и на социјалните мрежи. Најчесто се јавуваат во форма на фотографии, видеа, текст и слично. Тоа вообичаено се хумористични објави, кои брзо се копираат и се пренесуваат од корисниците, често со помали варијации, на теми од популарната култура и од јавниот живот. Мимовите обично ги среќаваме на интернет и на социјалните мрежи, споделени од нашите контакти, како дел од вирални објави што пренесуваат одредена шеговита порака или коментар.  КОЕ Е ЗНАЧЕЊЕТО НА ЗБОРОТ „МИМ“? Зборот „meme“ потекнува од грчкиот збор „mimema“ со значење „нешто што се имитира“. Поимот „мим“ за првпат го употребил биологот Ричард Докинс (Richard Dawkins) во 1976 година во својата книга „The Selfish Gene“. Во оваа книга тој се обидува да ги поврзе теоријата на еволуција со теориите на културата и нејзините промени, при што мимот (the meme) го дефинира како „мала единица во културата наменета за трансмисија, која е аналогна на генот“. Во поопшта смисла, според Докинс, мимот е носител на културни значења што се пренесуваат од еден до друг корисник преку имитација или чисто копирање. Во книгата на Докинс, која е пишувана далеку пред ерата на интернетот, како примери за мимови се наведуваат културните феномени какви што се поговорки, клишеа, музички мелодии и стилови на облекување.  КОЈ ГИ КРЕИРА МИМОВИТЕ? Мимовите и нивните креатори можат да се идентификуваат преку пребарување и хронологијата на објавување. Но, сепак, многу често тие завршуваат како анонимни и групни творби на кои им се губи трагата во однос на тоа кој прв ги објавил. Со ова мимовите делумно се доближуваат до културното творештво од минатото какви што се народните поговорки, изреки, пословици и слично. Најчесно е да се каже дека мимовите се содржина создадена од самите корисници.  Мимовите ги привлекуваат корисниците преку споделување и ширење да ја потврдат својата припадност кон одредена група, или пак припадност кон одредена генерација. На пример, „миленијалците“ што најмасовно ги прифаќаат како комуникациска форма од сите демографски групи, се сметаат како генерација за која мимовите се една од најспецифичните форми на комуницирање. Мимовите денес стануваат мошне важен дигитален формат во популаризацијата на личности, автори, настани, филмови, музика, книги. Во тој процес тие се користат како едноставно средство да ги оформиме и да ги зацврстиме нашите врски со различни социјални групи со кои сме вмрежени. Мимовите се покажуваат и како погодна форма за брзо ширење идеи на интернет и на социјалните мрежи, и токму врз тие свои погодности ја градат својата општа прифатеност.  Илустрација: Miguel Porlan, The Philosophy of Meme Culture ГЛАВНИ ОДЛИКИ НА МИМОВИТЕ Една од најважните одлики на мимовите е тоа што тие доаѓаат од обичните корисници, кои низ едноставни визуелни и текстуални форми пренесуваат некоја идеја или порака. Корисниците чувствуваат блискост и солидарност кон содржини што се објавени од корисници што се како нив, без одредена агенда или директна цел.  Мимовите што најчесто се хумористични, влијаат врз нашата подготвеност да ги споделуваме, слично на појавата кога сакаме да им пренесеме некој виц на своите пријатели. Покрај хуморот, мимовите можат да предизвикаат и други силни емоции, какви што се зачуденост, револт, бес и слично, што исто така го зголемува нивниот потенцијал за споделување, а со тоа и нивниот досег до голем број корисници на интернет. Многу често, алгоритмите на социјалните мрежи го препознаваат виралниот карактер на мимовите и со нивно препорачување и давање приоритет пред другите објави, ја зголемуваат нивната проширеност и популарност.  Мимовите можат да бидат искористени и за натпреварување на корисниците во нивната популарност и влијателност врз другите корисници. Овој мотив, за зголемување на сопственото влијание врз другите, често се јавува како важна мотивација за непрекинато креирање на мимовите. Дополнително, може да се каже дека мимовите можат да функционираат и како одреден вид дигитални ребуси, односно загатки. Некои од мимовите не се веднаш разбирливи за различните корисници, така што тие можат понекогаш да бидат и предизвик при нивното интерпретирање и читање на она „што сакал да каже авторот“. МИМОВИ И МИМЕЗИС, ИМА ЛИ ПОВРЗАНОСТ? Користењето на мимовите и нивното споделување, им дава на корисниците чувство на учество во нешто што е поголемо од нив самите. Овој магнетизам на припадност можеме да го споредиме со чувството кога ѝ се приклучувате на поголема маса луѓе на некој протест, концерт или спортски настан. Кон ова треба да се напомене уште еден важен аспект, кој придонесува за нивната популарност и проширеност. Станува збор за нагонот за имитација, односно привлечноста кон „мимезисот“, што мимовите го олеснуваат за практикување. Имитацијата е еден од клучните механизми во нашата социјализација од најмали нозе. Таа е суштински дел од нашето учење на јазикот, говор на телото, нашето однесување и севкупната комуникација. Мимовите што ни сервираат едноставни модели за имитација и за копирање, го ползуваат токму овој порив за имитација и за вклучување во заедницата на која ѝ припаѓаме, или кон која можеби сакаме да се вклучиме. ТикТок е социјална мрежа што својата првична популарност ја изгради најмногу врз давање опции на корисниците во својата апликација лесно да имитираат други видеа, музика и гласови преку танцување и синхронизирање на усните (lip syncing). КОРИСТЕЊЕТО И УЛОГАТА НА МИМОВИТЕ ВО ДИГИТАЛНАТА КУЛТУРА Ако се споредат мимовите со некои претходни форми пред интернетот, можат да се увидат доста сличности. Вакви особености на имитациско ширење претходно е познато кај литературните и кај говорните форми какви што се поговорките, стиховите и рецитациите, слоганите, брзозборките, сказните, вицовите и редица други. Овие форми порано се ширеле во одредена јазична и културна заедница како популарни и забавни творби што пренесувале содржини од забавен или од поучен карактер.  „Во ерата на т.н. вмрежен индивидуализам, луѓето ги користат мемињата истовремено за да го изразат својот индивидуализам, но и својата вмреженост.“  Кон оваа констатација дека преку мимовите ја потврдуваме својата припадност кон новите дигитални култури и онлајн заедници, може да се напомене дека мимовите како една нова форма на интеркултурна и интракултурна трансмисија на идеи и содржини, посредувана од новите технологии, овозможува и две важни промени во тоа како се социјализираме. Првин, тие го забрзуваат пренесувањето на културните артефакти и содржини, така што тие се шират во многу покусо време отколку што тоа било случај кога и да е претходно. На свој начин тие го забрзуваат оформувањето на дигиталните култури и заедници. Второ, тие го засилуваат нивниот ефект со тоа што многу лесно постигнуваат значителна проширеност во јавниот комуникациски простор, правејќи ги општо достапни, но и отворени за интерпретации и за креативни варијации.  „Во случајот на мимовите, тие се создадени за да се споделат со други луѓе; тие се наменети за поголема публика. Мораме да земеме предвид дека, благодарение на интернетот, група децентрализирани луѓе може да имаат заедничко, колективно искуство“. Извор: Чаевите на Баба РадаЗасновани на едноставни содржински калапи, тие можат да продуцираат многубројни адаптации и имитации приспособливи на различни ситуации, од политиката, преку уметноста, па сѐ до популарната култура. Она што ги одликува мимовите е и тоа што тие привлекуваат големо внимание преку учество на самите корисници што ги копираат и ги споделуваат овие содржини. Ваквото партиципирање во нешто што наеднаш станува проширено кон сите е еден од клучните аспекти на мимовите во денешните дигитални култури. Преку нивната употреба на интернетот и социјалните мрежи, всушност, се заменуваат некои традиционални форми на комуникација и конверзација, какви што се муабетењето и прераскажувањето вицови. Мимовите се, исто така, приспособливи форми за адаптирање кон локалните култури. На пример, за Македонија како еден од попопуларните локализирани мимови може да се наведат мимовите за Баба Рада. ДАЛИ МИМОВИТЕ СЛУЖАТ САМО ЗА ЗАБАВА? Иако мемињата обично се сметаат за забавни и шеговити форми, тие често откриваат одредени важни односи и вредности во општеството во кое се појавуваат и се прошируваат. Тие можат да артикулираат сериозни критики кон системот во кој живееме преку негово исмевање и посочување на неговите недостатоци. Користејќи го хуморот и сатирата, тие можат да влијаат врз нашето однесување и оформување ставови за реалноста и за јавните личности. Споделувањето и ширењето на шеговитите мемиња, им дава големо значење на овие содржини, со тоа што нивната масовност може да влијае тие да станат доминантна интерпретација на некој настан или појава, односно да имаат клучна улога во оформувањето на јавното мислење. Користењето на хуморот и на сатирата во известувачкото и во коментирачкото новинарство е веќе сосема етаблиран жанр, како што е тоа видливо од примерите на популарните шоуа Daily show with Trevor Noah, Last week tonight with John Oliver, Jimmy Fallon, Stephen Colbert, и др. Инфотејнментот веќе е интегрален и важен дел од критичкото новинарство и известувањето на медиумите за политиката и за општеството генерално.  Во текот на претседателската трка во САД во 2016 година, покрај значајната улога на дезинформациите преку социјалните мрежи, важно место имаа и негативните мимови, кои беа креирани и масовно проширувани, особено против кандидатката Хилари Клинтон.  *** Можеме да заклучиме дека мимовите се нова форма на денешните дигитални култури, кои и покрај тоа што имаат поврзаности и сличности со некои традиционални форми, сепак претставуваат нов формат за пренесување идеи и пораки во самите заедници. Тие се пренесуваат брзо и можат потенцијално да стигнат до голем број корисници, што постепено ја зголемува нивната релевантност, не само за забава туку и за коментирање и креирање на јавното мислење за различни важни теми во општеството. Денес тие се употребуваат за различни намени, вклучително и во политички и комерцијални кампањи, како за нивно промовирање, така и за нивна критика или саботирање. Мимовите им даваат на корисниците можност активно да се вклучат во важни општествени теми и процеси, а преку ваквата активност тие можат да ја оформат или да ја зацврстат својата вмреженост во дигиталните заедници, кои стануваат сѐ поважни за нашата лична идентификација и ангажираност во општеството.  Автор: Сеад Џигал Текстот е подготвен во рамки на проектот „Fostering Improved Media Standards”, што го координира Мрежата за професионализација на медиумите во Југоисточна Европа (СЕЕНПМ), чија што членка е МИМ. Проектот е поддржан од „National Endowment for Democracy“ (НЕД).  

Се чита за 6 мин.

Најново видео

Галерија

07.04.2022-2 - Доделување на новинарските награди „НИКОЛА МЛАДЕНОВ 2021“ 07.04.2022-92 - Доделување на новинарските награди „НИКОЛА МЛАДЕНОВ 2021“ 07.04.2022-97 - Доделување на новинарските награди „НИКОЛА МЛАДЕНОВ 2021“ 07.04.2022-99 - Доделување на новинарските награди „НИКОЛА МЛАДЕНОВ 2021“ 07.04.2022-100 - Доделување на новинарските награди „НИКОЛА МЛАДЕНОВ 2021“ 07.04.2022-104 - Доделување на новинарските награди „НИКОЛА МЛАДЕНОВ 2021“ 07.04.2022-107 - Доделување на новинарските награди „НИКОЛА МЛАДЕНОВ 2021“ 07.04.2022-140 - Доделување на новинарските награди „НИКОЛА МЛАДЕНОВ 2021“

Тековни проекти